Chór Ławry Poczajowskiej
Utwierdź, o Boże, świętą wiarę prawosławną prawosławnych chrześcijan na wieki wieków!
***
Ten krótki śpiew wykonuje się na zakończenie nieszporów codziennych i wielkich (z wyjątkiem tych wykonywanych w ramach czuwania) oraz na zakończenie jutrzni (w każdą jutrznię z wyjątkiem Wielkiego Postu); we wszystkich przypadkach śpiewanie „Niech Bóg ustanowi...” poprzedzone jest okrzykiem prezbitera: „Niech będzie błogosławiony Chrystus, Bóg nasz...”.
Pełny tekst tej prośby znajduje się jedynie w Typikonie (rozdz. 7) oraz w Księdze nabożeństw (nie spotykanej w innych księgach liturgicznych).
W wielkopostną jutrznię zamiast śpiewać „Utwierdź, Boże…”, czytany jest inny tekst o podobnej treści – „Królu Niebieski, utwierdzaj wiarę...”.
We współczesnej praktyce „Bóg utwierdź…” śpiewa się najczęściej „na szybko” („czytanie”), jednak w święta i podczas uroczystych nabożeństw (np. nabożeństw biskupich) istnieje praktyka śpiewania tej modlitwy z udziałem solisty, którym może być diakon lub protodiakon (najlepiej) lub śpiewak z chóru.
Ważne jest, że ta krótka prośba modlitewna uległa znaczącym zmianom po rewolucji 1917 r.: do tego czasu podstawą tego śpiewu było upamiętnienie cesarza, a tekst wyglądał następująco: „Niech Bóg potwierdza najbardziej pobożnego, najbardziej autokratycznego, wielkiego Władcę naszego cesarza Mikołaja Aleksandrowicza i świętą wiarę prawosławną, prawosławnych chrześcijan na wieki wieków”. Po 1917 roku usunięto wzmianki o cesarzu i wszelkie epitety z nim związane, a tekst chorału uzyskał współczesną, krótką formę.
Historycznie rzecz biorąc, modlitwa za cesarza wywodzi się z Konstantynopola i jest wspominana niemal we wszystkich źródłach, począwszy od X – XI wieku. Co prawda tam miało to nieco inną formę: „Niech Bóg ustanowi naszych królów, przez to, Panie, zachowaj ich święte królestwo przez wiele lat”. We współczesnym kulcie greckim, podobnie jak w języku słowiańskim, nie ma wzmianki o monarchie, jednak tekst pieśni jest nieco bardziej rozbudowany i ma następującą postać: ἀμώμητον πίστιν τῶν εὐσεβῶν καὶ ὀρθοδόξων Χριστιανῶν, σὺν τῇ ἁγίᾳ αὐτοῦ Ἐκκλησίᾳ καὶ τῇ πόλει (ἢ τῇ μονῇ, ἢ χώρᾳ, ἢ τῇ νήσῳ) ταύτῃ εἰς αἰῶνας αἰώνων. Ἀμήν. = „Niech Pan Bóg utwierdzi świętą, niepokalaną wiarę pobożnych i prawosławnych chrześcijan wraz ze swoim Świętym Kościołem i tym miastem (klasztorem, wsią lub wyspą) na wieki wieków. Amen”.